Nguồn gốc và phong tục Tết Trung Thu của người Trung Quốc

Tết Trung Thu được tổ chức vào ngày 15 tháng 8 Âm lịch (tức Rằm Tháng Tám) hàng năm – thời điểm mặt trăng tròn nhất, sáng nhất, đẹp đẽ nhất. Đây cũng là một ngày lễ truyền thống quan trọng trong văn hoá các nước châu Á, trong đó có Trung Quốc và Việt Nam. Một một mùa trung thu nữa lại về, cùng Tiếng Trung Nguyên Khôi tìm hiểu ngay Nguồn gốc và phong tục Tết Trung Thu trong văn hoá Trung Quốc qua bài viết hôm nay bạn nhé!

I. NGUỒN GỐC TẾT TRUNG THU

Tết Trung Thu hay còn gọi là Tết Đoàn viên, Tết Tế trăng, Lễ hội ánh trăng (Nguyệt Quang đản), Nguyệt Tịch, Thu tiết, Bái nguyệt tiết, Nguyệt nương tiết,… là một lễ hội dân gian truyền thống của người Trung Quốc. Tết Trung Thu có nguồn gốc từ việc thờ cúng các hiện tượng thiên văn và phát triển từ việc thờ cúng mặt trăng vào đêm giao thu của người xưa.

Theo ghi chép của người Hoa, Tết Trung thu bắt nguồn từ văn hóa Trung Quốc và đã trải qua hơn 3,000 năm lịch sử. Vào thời nhà Chu (1045 – 221 TCN), trong mùa thu hoạch vào mùa thu, các hoàng đế Trung Quốc cổ đại tôn thờ mặt trăng vì họ tin rằng làm như vậy sẽ mang lại một vụ mùa bội thu vào năm tiếp theo. Từ đó, phong tục cúng tế mặt trăng được lưu truyền theo ghi nhận sử sách trong triều đại Tây Chu (1045 – 770 trước Công nguyên). Cụm từ “trung thu” lần đầu tiên xuất hiện trong cuốn Chu Lễ viết vào thời Chiến Quốc (475 – 221 TCN). Nhưng vào thời điểm đó, trung thu chưa phải là một lễ hội chính thức, mà chỉ mang tính thời gian và mùa vụ.

Đến thời nhà Đường (618 – 907), sự tích Tết Trung thu trở nên phổ biến hơn và ngày càng có nhiều người trong giới thượng lưu tham gia tục ngắm trăng vào ngày rằm. Tầng lớp thương gia giàu có và các quan chức tổ chức những bữa tiệc linh đình. Họ uống rượu, thưởng ngoạn ánh trăng và người dân cúng tế, cầu nguyện với mặt trăng để có một mùa bội thu vào năm sau. Tết Trung thu dần trở thành ngày lễ vào thời nhà Tống (960 – 1279), ngày 15 tháng 8 âm lịch được chọn để làm “Tết Trung thu”.

 Vào ngày 20 tháng 5 năm 2006, Hội đồng Nhà nước đã đưa nó vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đầu tiên. Từ năm 2008, Tết Trung Thu được đưa vào danh sách ngày lễ Quốc gia của Trung Quốc. Tết Trung thu, Lễ hội mùa xuân , Lễ hội Thanh minh và Lễ hội Thuyền rồng còn được gọi là bốn lễ hội truyền thống ở Trung Quốc.

Chịu ảnh hưởng của văn hóa Trung Hoa, Tết Trung Thu còn là một lễ hội truyền thống ở một số nước Đông và Đông Nam Á, đặc biệt là của người Hoa bản địa và Hoa kiều.

Ở Việt Nam, sự tích Tết Trung thu đã có từ thời xa xưa, được in trên mặt trống đồng Ngọc Lũ. Còn theo văn bia chùa Đọi năm 1121 thì từ đời nhà Lý, Tết Trung thu đã được chính thức tổ chức ở kinh thành Thăng Long với các hội đua thuyền, múa rối nước và rước đèn. Đến đời Lê – Trịnh thì Tết Trung thu đã được tổ chức cực kỳ xa hoa trong phủ Chúa mà “Tang thương ngẫu lục” đã miêu tả.

II. PHONG TỤC TRUYỀN THỐNG DỊP TẾT TRUNG THU

Theo các ghi chép được để lại, Tết Trung thu của người Trung Quốc bao gồm các tập tục như: Bái trăng, ngắm trăng, ăn bánh trung thu, ngắm đèn lồng, thưởng hoa quế, uống rượu quế và các phong tục dân gian được tồn tại từ xa xưa và được lưu truyền cho đến ngày nay. Cụ thể như sau:

1. Ăn bánh trung thu

Bánh trung thu hay còn gọi là bánh hồ, bánh hoàng cung, bánh đoàn viên,… là những món cúng thần mặt trăng trong dịp Tết Trung thu thời xa xưa. Ban đầu, bánh trung thu được dùng để cúng thần mặt trăng. Sau này, người ta dần dần coi việc trân trọng mặt trăng và thưởng thức bánh trung thu trong dịp Tết Trung thu là biểu tượng của sự đoàn tụ gia đình.

Bánh trung thu có hình tròn tượng trưng cho mặt trăng trên trời. Cũng có người cho rằng, hình tròn của chiếc bánh ứng với trăng tròn phản ánh ước vọng đoàn viên nên dần dần người dân biến thành món ăn phổ biến trong ngày hội, dùng nó để cúng trăng và tặng người thân, bạn bè. Ngày nay, ăn bánh trung thu đã trở thành một phong tục không thể thiếu trong dịp Trung thu ở khắp mọi miền Trung Quốc. Vào dịp Trung thu, người ta cũng có tục ăn bánh trung thu để bày tỏ sự “đoàn tụ”.

2. Ngắm trăng

Theo quan niệm của người Trung Quốc, đêm rằm tháng 8 mặt trăng ở gần trái đất nhất và mặt trăng là lớn nhất, tròn nhất và sáng nhất. Vì vậy, đã có tục ăn uống và chiêm ngưỡng mặt trăng từ xa xưa.. Các ghi chép về hoạt động ngắm trăng trung thu đã xuất hiện vào thời nhà Ngụy và nhà Tấn, nhưng chúng không trở thành phong tục. Vào thời nhà Đường việc chiêm ngưỡng và chơi đùa với mặt trăng trong dịp Tết Trung thu khá phổ biến và nhiều nhà thơ đã đưa những câu thơ ca ngợi mặt trăng vào các tác phẩm nổi tiếng của họ.

3. Truy nguyệt

“Truy nguyệt” có nghĩa là sau ngày rằm tháng 8 âm lịch mà sự náo nhiệt vẫn chưa dứt nên đêm hôm sau, nhiều người rủ người thân, bạn bè tiếp tục ngắm trăng. Ngày này, hoạt động này được gọi là “Truy nguyệt”.

4. Đốt đèn lồng

Vào đêm Trung thu người Trung Quốc có tục lệ đốt đèn lồng. Ngày nay, ở khu vực Huguang vẫn còn tục lệ xếp gạch thành tháp và thắp đèn lồng trên đó. Ở vùng Giang Nam có tục làm thuyền nhẹ. Ở thời hiện đại, tục lệ thắp đèn lồng trong dịp Trung thu đã trở nên phổ biến hơn. Một bài báo của Zhou Yunjin và He Xiangfei trong cuốn “Nói về các sự kiện theo mùa trong giải trí” cho biết: “Đèn lồng là loại phổ biến nhất ở Quảng Đông. Mỗi gia đình đều dùng dải tre để buộc đèn lồng mười ngày trước lễ hội. Họ làm đèn lồng theo hình trái cây, chim chóc, động vật, cá và côn trùng, viết chữ lên giấy màu với nhiều màu sắc khác nhau rồi treo lên cao”. Các gia đình quây quần dưới những chiếc đèn lồng để uống rượu và vui chơi. Người bình thường dựng một cột cờ và hai chiếc đèn lồng. Ánh đèn khắp thành phố cũng giống như một thế giới thủy tinh. Phong tục thắp đèn lồng trong dịp Trung thu dường như chỉ đứng sau Lễ hội đèn lồng.

5. Giải câu đố

Đêm rằm Trung thu ở những nơi công cộng người dân sẽ treo rất nhiều đèn lồng, bên dưới có gắn thêm những câu đố, có thể về lịch sử, văn hóa, điểm tham quan, du lịch, món ăn Trung Quốc…. Mọi người sẽ tập trung lại, cùng nhau giải những câu đố đó. Đây là hoạt động mà người dân Trung Quốc dù già hay trẻ đều rất ưa chuộng, đặc biệt là những cặp nam nữ đang độ đôi mươi. Trong quá khứ, trò chơi này cũng đã để lại vô số giai thoại tình yêu. Vì vậy, phong tục giải câu đố trong đêm Trung thu cũng là một cách vô cùng tinh tế để bạn thổ lộ tình cảm với người mình yêu. Bên cạnh đó, việc giải đố cũng rất thích hợp với những bạn thiếu nhi, giúp các bé có thêm nhiều kiến thức bổ ích.

Trên đây là nguồn gốc và phong tục Tết Trung Thu của người Trung Quốc. Tiếng Trung Nguyên Khôi hy vọng thông tin này sẽ giúp ích cho bạn trong quá trình tìm kiếm thông tin học bổng du học Trung Quốc và có thêm động lực học tiếng Trung Quốc.

Nếu có bất cứ thắc mắc nào HOẶC CẦN TƯ VẤN VỀ KHOÁ HỌC hãy chọn CHAT NGAY để được đội ngũ chuyên gia của Trung tâm tư vấn và hỗ trợ bạn nhé!