Tìm hiểu về Tết Đoan Ngọ của người Trung Quốc

Tết Đoan Ngọ (tiếng Trung: 端午节) là lễ hội truyền thống quan trọng của người Trung Quốc với chiều dài lịch sử lên đến hơn 1.500 năm. Tại Trung Quốc, Tết Đoan Ngọ còn được đưa vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Nếu cũng yêu thích ngôn ngữ và văn hoá Trung Quốc, cùng Tiếng Trung Nguyên Khôi tìm hiểu về lễ hội truyền thống này của đất nước láng giềng bạn nhé!

I. TÊN GỌI TẾT ĐOAN NGỌ

Tết Đoan Ngọ (Tên tiếng Trung của lễ hội này là 端午节, phiên âm: Duānwǔ jié, tên tiếng Anh: Dragon Boat Festival) là một lễ hội truyền thống của người Trung Quốc.

Ngoài ra, Tết Đoan Ngọ còn được biết đến với những tên gọi khác như tết Đoan Dương, Lễ hội Thuyền Rồng, Tết Song Ngũ/ Trùng Ngũ, Tết Tháng Năm, Tết Long Chu, Tết Trọng Ngọ, Tết Thiên Trung, Tết Ngọ Nhật, Tết Xương Bồ, Tết Dục Lan, Tết Tống Tử,…

Những tên gọi này đều được dựa trên đặc trưng của kiểu thời tiết diễn ra lễ hội. Cụ thể: “Đoan ngọ” là bắt đầu giữa trưa (Đoan: mở đầu, Ngọ: giữa trưa); “Dương” là mặt trời, là khí dương. Vì thế “Đoan dương” có nghĩa là bắt đầu lúc khí dương đang thịnh. Tuy tên gọi khác nhau nhưng nhìn chung phong tục ở các địa phương Trung Quốc đều khá tương đồng.

II. TẾT ĐOAN NGỌ CỦA TRUNG QUỐC DIỄN RA VÀO NGÀY NÀO?

Giống như ở Việt Nam và nhiều nước Đông Á khác, người Trung Quốc cũng tổ chức Tết Đoan Ngọ vào ngày 5/5 Âm lịch.

Tại Trung Quốc, Tết Đoan Ngọ là một trong bốn lễ hội truyền thống hàng đầu của Trung Quốc, cùng với Lễ hội mùa xuân, Ngày tảo mộ và Tết Trung thu. Chính vì vậy, vào ngày này người dân thường được nghỉ học, nghỉ làm.

III. NGUỒN GỐC TẾT ĐOAN NGỌ CỦA TRUNG QUỐC

Có nhiều truyền thuyết cũng như giả thuyết nói về nguồn gốc ra đời của Tết Đoan Ngọ. Tuy nhiên nổi tiếng và được nhiều người công nhận nhất vẫn liên quan đến Khuất Nguyên – một chính trị gia, một nhà thơ yêu nước nổi tiếng thời Chiến Quốc (khoảng 475 đến 221 TCN) thuộc nước Sở trong lịch sử Trung Quốc.

Theo sử ký “Khuất Nguyên giả sinh liệt truyện” (Tiếng Trung: 屈原贾生列传) có ghi:

Vào cuối thời Chiến Quốc, có một vị đại thần nước Sở là Khuất Nguyên. Ông là người chủ trương chiêu mộ hiền tài, trao quyền cho người có đức tài để làm giàu cho đất nước, củng cố quân đội, đồng thời chủ trương phát động toàn quân đoàn kết chống lại nhà Tần. Ông từng làm đến chức Tả Đồ cho Sở Hoài vương và được vua yêu quý. Nhưng do Khuất Nguyên phản đối tham ô, nên đắc tội với không ít người. Phe phái đối diện không ngừng phản đối kịch liệt, âm mưu hãm hại khiến ông bị cách chức, trục xuất khỏi kinh đô, hạ lệnh lưu đày. Trong quãng thời gian lưu đày, ông đã viết ra bài thơ bất hủ “Ly tao” (thuộc thể loại Sở từ), “Thiến vấn”, “Cửu ca”,… nổi tiếng trong văn hóa cổ Trung Hoa, thể hiện tâm trạng buồn vì đất nước suy vong với hoạ mất nước.

Ngày 5 tháng 5, sau khi viết tác phẩm cuối cùng – “Hoài Sa”, ông đã uất ức gieo mình xuống sông Mịch La tự vẫn. Sau khi Khuất Nguyên qua đời, người dân nước Sở vô cùng đau buồn và đổ xô đến sông Mịch La để tỏ lòng thành kính với Khuất Nguyên, các ngư dân chèo thuyền đánh cá tìm kiếm thi thể của ông. Trong đoàn có một ngư dân lấy cơm nắm, trứng và các thực phẩm khác chuẩn bị cho Khuất Nguyên ném xuống sông. Người ngư dân đó giải thích làm như vậy để cá, tôm, cua ăn no sẽ không cắn Khuất Nguyên. Mọi người thấy thế cũng làm theo. Một người khác đổ thêm một vò rượu hùng hoàng và nói rằng làm như vậy để rồng và thuỷ quái say rượu mà không hại được ông nữa. Lâu dần tục này thành lệ, người ta cũng nảy ra ý tưởng gói cơm bằng lá neem rồi gói bằng lụa màu, dần dà phát triển thành bánh ú như hiện tại.

Ngoài ra, có truyền thuyết khác về sự bắt nguồn của ngày tết Đoan ngọ, nhiều nguồn tin cho rằng tập tục tết Đoan Ngọ là bắt nguồn từ Hạ Trí trong thời cổ, có người thì cho rằng, đây là sự tôn sùng vật tổ của người dân vùng sông Trường Giang.

IV. TẬP TỤC TRUYỀN THỐNG CỦA NGƯỜI TRUNG QUỐC TRONG TẾT ĐOAN NGỌ

Vào Tết Đoan Ngọ, tuỳ vào mỗi vùng miền mà người Trung Quốc lại có những hoạt động với những ý nghĩa khác nhau. Dưới đây là những hoạt động phổ biến nhất:

1. Đua thuyền rồng

Đua thuyền rồng là một hoạt động náo nhiệt nhất không thể thiếu người Trung Quốc trong Tết Đoan Ngọ. Đây cũng chính là hoạt động liên quan đến Khuất Nguyên. Tương truyền, khi nhận được tin Khuất Nguyên tự vẫn, người dân ngay lập tức tổ chức đội thuyền chèo ra sông để cứu nhưng không thành. Từ đó, mỗi năm vào đúng ngày 5/5 người dân trên khắp các miền đất nước Trung Quốc đều tổ chức lễ hội đua thuyền rồng để tưởng nhớ đến vị trung thần này.

2. Ăn bánh ú/ bánh bá trạng

Tương truyền, sau khi nhà thơ Khuất Nguyên nhảy sông Mịch La tự vẫn, người dân yêu mến ông sợ cá tôm rỉa xác của ông nên đã dùng nếp và lá để gói thành bánh đem thả xuống sông cho cá ăn để bảo vệ thân xác của ông. Từ đó xuất hiện tập tục ăn bánh ú trong ngày tết này. Tuy nhiên tùy theo các vùng miền, nhân bánh ú (hay còn gọi là bánh bá trạng) có thể làm từ thịt, đỗ xanh, trứng mặn, long nhãn hay hạt tiêu, hạt dẻ….

3. Uống rượu Hùng Hoàng

Rượu Hùng Hoàng là loại rượu đặc biệt được người Hoa sử dụng trong ngày Tết Đoan Ngọ.

Ngoài truyền thuyết liên quan đến Khuất Nguyên bên trên, người Trung Quốc còn tin rằng uống rượu này sẽ giúp xua đuổi tà ma và bảo vệ sức khỏe. Bởi lẽ, loại rượu này được lên men từ lúa mạch cùng hùng hoàng – một khoáng vật màu vàng mà theo sách “Bản Thảo Cương Mục”, “hùng hoàng” là một vị thuốc có thể tiêu độc, giết sâu bọ và được dùng với liều lượng thích hợp để pha rượu uống.

4. Đeo túi thơm

Túi thơm (còn gọi là túi ngũ sắc) là loại túi hình quả cầu hay hình chú cọp được may bằng vải và chỉ ngũ sắc bên trong đựng các loại hương liệu như hạt mùi, hùng hoàng, hương nhu và một số loại hương liệu khác dùng để đuổi rắn rết, sâu bọ làm hại trẻ em. Người Trung Quốc quan niệm đeo túi thơm vào Tết Đoan Ngọ có thể chống bệnh tật và xua đuổi tà ma.

5. Treo lá ngải, xương bồ

Trong “Hồng Lâu Mộng – Hồi thứ 31”, Tào Tuyết Cần có miêu tả về cảnh Tết Đoan Ngọ như thế này: “Hôm ấy chính là ngày Tết Đoan Ngọ, cài cành ngải cứu và xương bồ lên cửa, bùa hổ đeo tay.” Đây chính là tập tục truyền thống của người Trung Quốc vào ngày Tết Đoan Ngọ.

Việc treo một nắm lá ngải cứu và xương bồ trên đầu cửa có ý nghĩa tượng trưng “bệnh dịch không đến cửa nhà”, nhằm xua đuổi ôn dịch, phòng và chữa trị bách bệnh. Đây cũng là phong tục cổ xưa lưu truyền lại cho đến ngày nay.

Trên đây là bài viết về Tết Đoan Ngọ của người Trung Quốc, Tiếng Trung Nguyên Khôi hy vọng bài viết hôm nay sẽ giúp ích cho việc học tiếng Trung Quốc của bạn.

Nếu có bất cứ thắc mắc nào HOẶC CẦN TƯ VẤN VỀ KHOÁ HỌC hãy chọn CHAT NGAY để được đội ngũ chuyên gia của Trung tâm tư vấn và hỗ trợ bạn nhé!